Trái Tim Người Lính Biển Không Bao Giờ Quên:Từ HQ-10 ở Hoàng Sa đến DDG-1001 trong Tuần Lễ Hạm Đội San Diego

Kính tặng Ông Xử Lý Thường Vụ Bộ Trưởng Hải Quân Hung Cao

Ngày 7 tháng 11 năm 2026, tôi bước vào Căn cứ Hải quân San Diego để tham dự Fleet Week, với tư cách một công dân Hoa Kỳ.

Nhưng hôm ấy, tôi không chỉ đến đó như một người khách viếng thăm

Tôi bước vào căn cứ với trái tim của một người lính biển năm xưa.

Đã hơn nửa thế kỷ trôi qua kể từ những ngày tôi phục vụ trong Hải quân Việt Nam Cộng Hòa. Thời gian đã thay đổi quê hương, hoàn cảnh sống và cả con người mà hôm nay tôi nhìn thấy trong gương.

Nhưng có những điều thời gian không thể xóa khỏi tâm hồn một thủy thủ: mùi vị của biển, bóng xám của một chiến hạm ngoài khơi, tiếng máy tàu, và nhất là sự kính trọng tự nhiên mà một người lính biển dành cho một người lính biển khác.

Rồi tôi nhìn thấy con tàu.

USS Michael Monsoor, DDG-1001.

Thân tàu đồ sộ với những đường nét góc cạnh khiến tôi gần như sững lạii. Nó hoàn toàn khác với hình ảnh những chiến hạm của thời tuổi trẻ của tôi.

Con tàu trước mặt tôi trông như vừa từ tương lai tiến vào vịnh San Diego.

USS Michael Monsoor là chiếc khu trục hạm lớp Zumwalt thứ hai gia nhập hạm đội Hoa Kỳ. [surfpac.navy.mil]

Thế nhưng khi nhìn chiến hạm tối tân ấy, tâm trí tôi không đi về phía tương lai.

Nó quay ngược về quá khứ.

Hơn năm mươi năm.

Hải quân trong ký ức tôi

Hải quân Việt Nam Cộng Hòa mà tôi từng phục vụ thuộc về một thời đại kỹ thuật hoàn toàn khác.

Nhiều chiến hạm của chúng tôi nguyên thủy là những con tàu từng phục vụ trong Hải quân Hoa Kỳ từ một thế hệ trước.

Một trong những chiến hạm mà tôi không bao giờ có thể quên là Nhựt Tảo HQ-10, nguyên là USS Serene (AM-300), một tàu quét mìn lớp Admirable được đóng trong thời Đệ Nhị Thế Chiến. Tàu nhập biên chế Hải quân Hoa Kỳ năm 1944 và được chuyển giao cho Việt Nam Cộng Hòa năm 1964. [onnguonsuviet.com]

Đứng trước DDG-1001 vào năm 2026, tôi cảm nhận được một khoảng cách kỹ thuật gần như không thể tưởng tượng nổi.

Một bên là Hải quân của thời tuổi trẻ tôi, ra khơi trên những chiến hạm được đóng từ thời Đệ Nhị Thế Chiến.

Một bên là chiến hạm hiện đại đang ở trước mắt tôi, đại diện cho một thế hệ hoàn toàn mới của kỹ thuật hải quân Hoa Kỳ.

Nhưng chính khi đứng trên một chiến hạm tối tân như thế, tôi lại nhớ đến một điều căn bản hơn tất cả:

Sắt thép không tạo nên một Hải quân.

Chính những người lính biển mới làm nên Hải quân.

Và mỗi khi nhớ đến HQ-10, điều đầu tiên hiện lên trong tôi không phải là máy móc, hải pháo hay trình độ kỹ thuật.

Tôi nhớ đến những người lính trên con tàu ấy.

Ngày 19 tháng 1 năm 1974, Hải quân Việt Nam Cộng Hòa giao chiến với lực lượng Trung Quốc tại quần đảo Hoàng Sa. HQ-10 bị đánh chìm trong trận hải chiến ấy. Các tài liệu lịch sử hiện có ghi nhận những con số thương vong khác nhau. [en.wikipedia.org], [warhistory.org]

Nhưng trong ký ức và sự tưởng niệm của riêng tôi, tôi vẫn nhớ đến 74 người lính biển đã hy sinh trên HQ-10 và tại Hoàng Sa.

Họ thuộc thế hệ của tôi.

Họ ra biển trên một chiến hạm đã cũ.

Họ thi hành bổn phận của mình.

Và không phải tất cả đều trở về.

Hơn nửa thế kỷ sau, khi đứng trên DDG-1001, tôi lại nhớ đến họ.

Trong một khoảnh khắc, năm tháng bỗng biến mất

Việc chụp hình trên các chiến hạm trong Fleet Week tùy thuộc vào quy định của từng tàu. [navylifesw.com]

Nhưng tại một vị trí trên USS Michael Monsoor, dưới sự hướng dẫn của nhân viên Hải quân, tôi được phép mặc một số trang bị của Hải quân Hoa Kỳ và đứng vào vị trí phía sau khẩu súng máy được trưng bày.

Tại đó, tôi được phép chụp hình.

Tài liệu chính thức của Hải quân ghi nhận rằng ngay trong sự kiện ngày 7 tháng 11 ấy, một thủy thủ phụ trách hỏa lực của USS Michael Monsoor đã trình diễn khẩu đại liên .50 caliber cho khách tham quan. [dvidshub.net]

Nhưng điều còn lại sâu đậm nhất trong tôi không phải là khẩu súng.

Mà là cảm giác của giây phút ấy.

Đôi tay tôi là đôi tay của một người đã lớn tuổi.

Nhưng trái tim tôi bỗng trẻ lại.

Trong vài giây ngắn ngủi, hơn nửa thế kỷ ngăn cách giữa người lính Hải quân VNCH năm xưa và người công dân Hoa Kỳ hôm nay dường như biến mất.

Tim tôi đập thật mạnh.

Tôi là một người lính biển già đang đứng trên một trong những chiến hạm đặc biệt của Hải quân Hoa Kỳ.

Nhưng ở đâu đó thật sâu trong lòng, chàng trai Hải quân của ngày xưa vẫn còn đó.

Âm thanh trên mặt biển

Sau đó, tôi quan sát những chiếc xuồng vận tốc cao thao diễn trên mặt nước. Chương trình chính thức của ngày hôm ấy có ba cuộc biểu diễn của Harbor Patrol Unit. [navylifesw.com]

Tôi nhìn những chiếc xuồng lướt nhanh trên mặt biển và nghe những tiếng súng mô phỏng vang lên trong cuộc biểu diễn.

Đối với nhiều khán giả, đó là một màn trình diễn Fleet Week đầy ngoạn mục.

Đối với tôi, nó đánh thức một điều sâu xa hơn.

Chuyển động của những con tàu, sự nhanh nhẹn của thủy thủ đoàn, âm thanh và nhịp điệu của sinh hoạt hải quân gợi lại những cảm xúc mà có lẽ một người lính biển cũ phục vụ trên các Giang Tốc Đĩnh PBR không cần phải giải thích thành lời.

Năm tháng có thể trôi qua.

Nhưng người lính biển vẫn nhớ.

Điều làm tôi cảm phục nhất

Mặc dù vô cùng ấn tượng trước kỹ thuật hiện đại của chiến hạm, điều để lại trong lòng tôi nhiều nhất ngày hôm ấy lại không phải sắt thép, điện tử hay vũ khí.

Mà chính là những người thủy thủ Hoa Kỳ.

Tôi gặp những thủy thủ đảm trách nhiều công việc rất khác nhau, từ những người giới thiệu trang thiết bị tác chiến cho đến những nhạc công Hải quân.

Điều làm tôi cảm phục không chỉ là kiến thức và khả năng chuyên môn của họ.

Mà còn là phong cách của họ.

Tôi thấy sự chuyên nghiệp mà không kiêu căng.

Tôi thấy sự tự tin đi cùng với lễ độ.

Tôi thấy những người lính trẻ kiên nhẫn giải thích, trả lời câu hỏi và thân thiện đón tiếp khách lên thăm chiến hạm của mình.

Họ có kiến thức.

Họ có khả năngchuyên nghiệp

Họ có kỷ luật và sức chịu đựng của người đi biển.

Nhưng đồng thời, họ vẫn lịch sự và khiêm nhường.

Với một người lính Hải quân cũ như tôi, điều ấy có ý nghĩa rất lớn.

Một hải quân hùng mạnh cần những chiến hạm tối tân.

Cần kỹ sư, hoa tiêu, chuyên viên kỹ thuật, xạ thủ, nhân viên truyền tin và cả những người nhạc sĩ trong quân phục Hải quân.

Một Hải quân hiện đại cần khoa học và kỹ thuật đủ sức đối diện với những thử thách của thời đại.

Nhưng trên tất cả:

Một Hải quân vĩ đại phải có những người thủy thủ xứng đáng.

Đó chính là điều tôi nhìn thấy tại Fleet Week.

Hai Hải quân, một trái tim người lính biển

Tôi cứ nghĩ mãi về khoảng cách kỳ lạ giữa HQ-10 và DDG-1001.

HQ-10 ra đời từ thế hệ chiến hạm của Đệ Nhị Thế Chiến. [onnguonsuviet.com]

DDG-1001 thuộc về một thế giới kỹ thuật hoàn toàn khác.

Giữa hai con tàu ấy là cả một cuộc cách mạng của hơn tám thập niên kỹ thuật hàng hải.

Nhưng giữa hai con tàu ấy cũng là phần lớn cuộc đời tôi.

Ngày xưa, tôi mặc quân phục Hải quân Việt Nam Cộng Hòa.

Rồi lịch sử thay đổi quê hương tôi.

Cuộc đời đưa tôi vượt qua đại dương.

Hoa Kỳ dần trở thành quê hương thứ hai, và rồi tôi trở thành một công dân Hoa Kỳ.

Bởi vậy, khi đứng trên USS Michael Monsoor vào buổi sáng tháng Mười Một ấy, tôi chợt cảm thấy hai chương của cuộc đời mình không còn hoàn toàn cách biệt.

Tôi nhớ những người lính của HQ-10 và Hoàng Sa với nỗi buồn, lòng kính trọng và niềm kiêu hãnh.

Đồng thời, tôi nhìn những người nam và nữ thủy thủ của Hải quân Hoa Kỳ hôm nay với một niềm cảm phục và tự hào khác.

Tôi tự hào về kiến thức của họ.

Tự hào về khả năng đi biển của họ.

Tự hào về kỷ luật của họ.

Và trên hết, tôi tự hào trước sự lễ độ và khiêm nhường mà những người thủy thủ trẻ ấy dành cho một người lính biển già như tôi khi họ đón tôi lên chiến hạm.

Hành trình đến với Tuần Lễ Hạm Đội

Trước khi bước chân lên chiến hạm, hành trình đến căn cứ Hải quân của chúng tôi cũng là một kinh nghiệm đáng nhớ. Nhà tôi và tôi đã đi bộ mỏi cả chân ở khu Downtown để tìm San Diego Music Center để nghe ban nhạc Thủy Quân Lục Chiến trình diễn . Ngày hôm sau,chúng tôi bắt chuyến xe điện trolley hướng về Căn cứ Hải quân Đường 32.

May mắn thay, trên đường đi  chúng tôi gặp một người từng làm việc tại xưởng đóng tàu NASSCO cũ. Ông ta chỉ dẫn nhiệt tình giúp tôi đến đúng nơi mà Buổi Tiếp tân Thăm Hàm Đội Thái Bình Dương mà không bị lạc. Khi gần tới nơi, chúng tôi phải dừng lại kiên nhẫn chờ một đoàn tàu hàng dài dằng dặc chậm rãi chạy qua.

Dù đôi chân đã khá mệt mỏi sau quãng đường dài, nhưng niềm hân hoan và háo hức vẫn tràn ngập khi chúng tôi từng bước leo lên những bậc thang của chiến hạm. Mọi mệt mỏi như tan biến khi nhà tôi được tận mắt chứng kiến màn biểu diễn bắn súng ngoạn mục giữa hai chiếc xuồng máy speedboat, và nhà tôi vui mừng ghi lại những bức hình kỷ niệm ấm áp bên các thủy thủ trẻ.

Bức hình tôi mang trong tim

Rồi cũng đến lúc phải rời tàu.

Tôi bước trở lại cầu tàu và quay nhìn thêm một lần nữa bóng dáng màu xám khác thường của DDG-1001.

Tôi nghĩ đến quãng đường thật xa mà kỹ thuật Hải quân đã đi qua.

Và rồi tôi nghĩ đến quãng đường mà chính cuộc đời tôi đã đi qua.

Từ một thanh niên trong Hải quân Việt Nam Cộng Hòa, sống trong thời đại của những chiến hạm có thiết kế bắt nguồn từ Đệ Nhị Thế Chiến, đi qua chiến tranh, mất mát và những biến động khắc nghiệt của lịch sử...

...đến một cuộc đời mới trên đất Mỹ.

Và hôm nay, với tư cách một công dân Hoa Kỳ, tôi đã bước lên một trong những chiến hạm đặc biệt của Hải quân Mỹ hiện đại.

Tôi có một tấm hình ghi lại khoảnh khắc đặc biệt trên chiến hạm ấy.

Nhưng có lẽ bức hình quan trọng nhất không bao giờ được chụp bằng máy ảnh.

Nó chỉ tồn tại trong tâm trí tôi:

Một người lính già của Hải quân VNCH đứng trên USS Michael Monsoor, trái tim lại đập mạnh như một thủy thủ trẻ, vừa nhớ về những đồng đội của một thời xa xưa, vừa tự hào nhìn những người lính biển của đất nước mà hôm nay mình gọi là quê hương.

Một người lính biển có thể rời Hải quân.

Nhưng Hải quân không bao giờ hoàn toàn rời khỏi trái tim người lính biển.

Chiến hạm thay đổi.

Kỹ thuật tiến bộ.

Quốc gia đi qua những thăng trầm của lịch sử.

Và cuộc đời một con người đôi khi đưa anh ta đi xa hơn tất cả những gì thời tuổi trẻ anh từng tưởng tượng.TCH

Các bạn Hải quân muốn thăm viếng chiến hạm US Navy hãy vào website:  www.Fleetweeksandiego.org để biết chi tiết

English version

 A Sailor's Heart Never Forgets: From HQ-10 at the Paracel Islands to DDG-1001 during San Diego Fleet Week

Respectfully Presented to His Excellency Hung Cao, Acting Minister of the Navy

Author: HSP

On November 7, 2026, I stepped onto the San Diego Naval Base to attend Fleet Week as a U.S. citizen.

But that day, I did not go merely as a visitor.

I entered the base with the heart of a sailor from another era.

More than half a century has passed since the days I served in the Republic of Vietnam Navy. Time has changed my homeland, my living circumstances, and the reflection I see in the mirror today.

Yet there are things time cannot erase from a sailor's soul: the scent of the sea, the gray silhouette of a warship on the horizon, the hum of ship engines, and above all, the natural respect that one sailor holds for another.

Then I saw the ship.

USS Michael Monsoor, DDG-1001.

Her massive hull and sharp, angular lines nearly left me speechless. She looked completely different from the warships of my youth.

The vessel before me looked as though she had sailed straight out of the future and into San Diego Bay.

The USS Michael Monsoor is the second Zumwalt-class destroyer to join the U.S. fleet [surfpac.navy.mil].

Yet as I gazed upon that ultra-modern warship, my mind did not drift toward the future.

It traveled backward.

More than fifty years.

The Navy in My Memory

The Republic of Vietnam Navy in which I served belonged to an entirely different technological epoch.

Many of our warships originally served in the U.S. Navy a generation prior.

One warship I can never forget is the Nhựt Tảo HQ-10, formerly the USS Serene (AM-300), an Admirable-class minesweeper built during World War II. She was commissioned into the U.S. Navy in 1944 and transferred to the Republic of Vietnam in 1964 [onnguonsuviet.com].

Standing before the DDG-1001 in 2026, I felt an almost unimaginable technological gap.

On one side was the Navy of my youth, putting out to sea on warships built during World War II.

On the other was the modern warship before my eyes, representing a brand-new generation of U.S. naval engineering.

Yet standing aboard such an advanced warship reminded me of something far more fundamental:

Iron and steel do not make a Navy.

It is the sailors who make a Navy.

Whenever I think of the HQ-10, the first things that come to mind are not machinery, naval guns, or technical specifications.

I remember the men on that ship.

On January 19, 1974, the Republic of Vietnam Navy engaged Chinese forces at the Paracel Islands. HQ-10 was sunk in that naval battle. Existing historical records note varying casualty figures [en.wikipedia.org], [warhistory.org].

But in my own memory and remembrance, I still remember the 74 sailors who sacrificed their lives aboard HQ-10 and at the Paracel Islands.

They belonged to my generation.

They went to sea on an aging warship.

They carried out their duty.

And not all of them returned.

More than half a century later, standing aboard the DDG-1001, I remembered them.

For a moment, the years simply vanished.

Taking photographs aboard warships during Fleet Week depends on the regulations of each individual ship [navylifesw.com].

However, at a designated spot aboard the USS Michael Monsoor, under the guidance of Navy personnel, I was permitted to wear some pieces of U.S. Navy equipment and stand behind a displayed machine gun.

There, I was allowed to take a photo.

Official Navy documentation records that during that very event on November 7, a gunner's mate aboard the USS Michael Monsoor demonstrated a .50-caliber heavy machine gun to visitors [dvidshub.net].

Yet what remained most profound within me was not the weapon.

It was the feeling of that exact moment.

My hands are the hands of an older man.

Yet my heart suddenly grew young again.

For a few brief seconds, the more than half a century separating the former RVN Navy sailor and today's U.S. citizen seemed to disappear.

My heart beat strongly.

I was an elderly sailor standing aboard one of the U.S. Navy's most extraordinary warships.

Yet somewhere deep inside, the young sailor of long ago was still there.

Sounds Upon the Sea

Later, I watched high-speed watercraft maneuver on the water. The official program that day featured three demonstrations by the Harbor Patrol Unit [navylifesw.com].

I watched the boats glide swiftly across the surface and heard the simulated gunfire echoing through the demonstration.

To many spectators, it was a spectacular Fleet Week display.

To me, it awakened something much deeper.

The movement of the vessels, the agility of the crews, the sounds and rhythm of naval life evoked emotions that perhaps an old sailor who served on PBR river patrol boats does not need to explain in words.

Years may pass.

But a sailor always remembers.

What Impressed Me Most

Though immensely impressed by the warship's modern technology, what stayed with me most that day was not the steel, electronics, or weaponry.

It was the U.S. sailors themselves.

I met sailors performing a wide variety of duties, from those presenting combat systems to the Navy musicians.

What impressed me was not merely their knowledge and professional capability.

It was their demeanor.

I saw professionalism without arrogance.

I saw confidence paired with courtesy.

I saw young service members patiently explaining, answering questions, and warmly welcoming visitors aboard their ship.

They are knowledgeable.

They are professional.

They possess the discipline and resilience of seafarers.

Yet at the same time, they remain polite and humble.

To an old Navy veteran like myself, that means a great deal.

A powerful navy requires state-of-the-art warships.

It needs engineers, navigators, technical specialists, gunners, communications personnel, and even musicians in naval uniform.

A modern Navy requires science and technology capable of facing the challenges of the times.

Above all:

A great Navy must have worthy sailors.

That is precisely what I witnessed at Fleet Week.

Two Navies, One Sailor's Heart

I kept thinking about the strange distance between HQ-10 and DDG-1001.

HQ-10 was born from the generation of World War II warships [onnguonsuviet.com].

DDG-1001 belongs to an entirely different technological world.

Between those two ships lies a revolution spanning more than eight decades of maritime technology.

Yet between those two ships also lies the greater part of my life.

In days gone by, I wore the uniform of the Republic of Vietnam Navy.

Then history altered my homeland.

Life carried me across the ocean.

America gradually became a second home, and eventually, I became a U.S. citizen.

Therefore, standing aboard the USS Michael Monsoor on that November morning, I suddenly felt that the two chapters of my life were no longer entirely separate.

I remember the sailors of HQ-10 and the Paracel Islands with sorrow, respect, and pride.

At the same time, I look upon the men and women serving in today's U.S. Navy with a different kind of admiration and pride.

I am proud of their knowledge.

Proud of their seamanship.

Proud of their discipline.

And above all, I am proud of the courtesy and humility that these young sailors extended to an old sailor when they welcomed me aboard their warship.

The Journey to Fleet Week

Before setting foot on the warship, our journey to the naval base was also a memorable experience. My wife and I walked our feet sore in downtown San Diego trying to find the San Diego Music Center to hear the Marine Corps Band perform. The next day, we caught the trolley heading toward the 32nd Street Naval Base.

Fortunately, along the way, we met a former worker from the old NASSCO shipyard. He enthusiastically guided us so we could reach the Pacific Fleet Fleet Week Reception without getting lost. Nearing our destination, we had to pause patiently as a long, slow freight train rumbled past.

Though our legs were quite tired from the long walk, joy and excitement filled us as we climbed the steps of the warship step by step. All fatigue seemed to vanish when my wife witnessed firsthand the spectacular firing demonstration between two speedboats, and happily captured warm, memorable photos alongside the young sailors.

The Photograph I Carry in My Heart

Eventually, the time came to leave the ship.

I stepped back onto the pier and turned to look one last time at the unusual gray silhouette of DDG-1001.

I thought of the vast distance naval technology has traveled.

And then I thought of the distance my own life has traveled.

From a young man in the Republic of Vietnam Navy, living in an era of warships whose designs traced back to World War II, passing through war, loss, and the harsh upheavals of history...

...to a new life on American soil.

And today, as a U.S. citizen, I have stepped aboard one of the most extraordinary warships of the modern U.S. Navy.

I have a photograph capturing that special moment on the warship.

Yet perhaps the most important photograph was never captured by a camera.

It exists only in my mind:

An aging veteran of the RVN Navy standing aboard the USS Michael Monsoor, his heart beating strongly like a young sailor's, remembering comrades of a distant era while proudly looking upon the sailors of the country he calls home today.

A sailor may leave the Navy.

But the Navy never truly leaves a sailor's heart.

Warships change.

Technology advances.

Nations pass through the ups and downs of history.

And a person's life sometimes carries them far beyond anything they ever imagined in their youth. — TCH

(Navy veterans wishing to visit U.S. Navy warships, please visit the website: www.fleetweeksandiego.org for details.)

If you would like to explore anything further or need assistance with anything else, please let me know!