Thiếu Tướng Không Kỵ Lương Xuân Việt
Chuyến về Việt Nam làm từ thiện của gia đình bà cô tôi—đi cùng hai vợ chồng người con là bác sĩ Hoa Kỳ—đã để lại những kinh nghiệm bi đát. Cô bác sĩ có nét mặt lai Mỹ nhưng giống Việt hơn, trong khi các con cô mang dòng máu lai da trắng, tóc vàng theo tiêu chuẩn Mỹ. Sự khác biệt bề ngoài này dẫn đến hai kinh nghiệm hoàn toàn trái ngược ngay trên mảnh đất quê hương.
Ở nước ta, nét “Tây" của đám trẻ lại là một lợi thế. Nhận thấy người dân Việt Nam đặc biệt mến khách và thân thiện với người nước ngoài, các con cô bác sĩ thường bảo bà và mẹ cứ đứng ngoài, để chúng tự đi mua sắm. Quả thực, đi đến đâu chúng cũng được chiều chuộng, quý mến, được bán đồ ngon giá rẻ, thậm chí có nơi còn tặng không.
Thế nhưng, bi kịch bộc lộ rõ nhất khi họ bước vào môi trường hoạt động từ thiện. Một người đàn ông da trắng là bác sĩ người Mỹ, con rể của cô tôi, đi đến đâu cũng được các cán bộ địa phương lẫn bệnh nhân đón tiếp cung kính, trọng vọng và nhiệt tình. Ngược lại, cô bác sĩ—người trực tiếp mang chuyên môn và dòng máu Việt về giúp quê hương—lại bị đối xử thờ ơ, xem thường và đẩy ra rìa chỉ vì cô nhìn... quá giống Việt Nam. Sự phân biệt đối xử vô lý ấy khiến cô tôi là người đặc Việt Nam và con gái bác sĩ, dù mang dòng máu Mỹ, đường đường có tư thế của người đi ban phát lòng tốt, vẫn phải ngậm bồ hòn làm ngọt trong sự bẽ bàng.
Kết luận: Cái bẫy hào quang và vị thế của người Mỹ gốc Việt
Từ câu chuyện trên, nhìn rộng ra trường hợp của các nhân vật tầm cỡ như quyền Bộ trưởng Hùng Cao hay các tướng lĩnh Mỹ gốc Việt như Lương Xuân Việt, việc họ trở về Việt Nam hay lui tới các khu chợ Tết tị nạn đều mang lại cảm giác xót xa.
Xem các thước phim trên YouTube, hình ảnh các vị Bộ trưởng, tướng tá từng thét ra lửa trong quân đội Hoa Kỳ lại đứng lóng ngóng, lạc lõng ở góc chợ Tết Bolsa khiến người ta không khỏi chạnh lòng. Ở Mỹ đã vậy, nếu về Việt Nam, họ lại càng dễ trở thành công cụ tuyên truyền cho chính quyền sở tại—nơi sự xuất hiện của họ chỉ để đối phương phô diễn tài nịnh nọt giả trá hoặc mớm lời trục lợi. Trong khi đó, ngay tại "thủ phủ" Bolsa, các vị Chủ tịch, Hội trưởng, hay các chức sắc tôn giáo đôi khi lại có tiếng nói, quyền uy và nhận được sự kính trọng từ cộng đồng lớn hơn nhiều so với một cựu Bộ trưởng hay tướng lĩnh Mỹ "da vàng mũi tẹt".
Bài viết này chạm đến một thực trạng rất nhức nhối về tâm lý xã hội và khủng hoảng bản sắc (identity crisis) của người Mỹ gốc Việt. Có 3 điểm mấu chốt có thể phân tích sâu:
1. Tâm lý "Sính ngoại" và định kiến phân biệt đối xử (Colorism)
Sự đối lập giữa cách đối xử dành cho những đứa trẻ lai da trắng (được yêu mến, cho quà) và người chồng bác sĩ da trắng (được cán bộ trọng vọng) với cô vợ bác sĩ lại Mỹ gốc Việt phản ảnh một căn bệnh tâm lý cố hữu: sính ngoại và phục tùng quyền lực da trắng.
Người da trắng mặc nhiên được gắn mác với "sự cao cấp", "văn minh" và "quyền lực".
Người gốc Việt, dù có trình độ bác sĩ hay thành đạt tại Mỹ, khi trở về vẫn bị nhìn nhận qua lăng kính định kiến cũ kỹ của người bản địa: họ chỉ xem cô là một "khúc ruột ngàn dặm" bình thường, không chịu áp lực ngoại giao hay sự "bề trên" như người da trắng. Đây là nỗi đau về sự bất bình đẳng ngay trên chính quê cha đất tổ.
2. Sự lạc lõng mang tính chính trị của các biểu tượng da vàng
Phần kết luận về tướng Lương Xuân Việt hay ông Hùng Cao nêu bật một thực tế cay đắng về vị thế chính trị.
-Tại Mỹ: Dù họ đạt đến đỉnh cao binh nghiệp hay chính trường, họ vẫn là thiểu số. Khi cởi bỏ sắc phục, họ trở về với hình ảnh một người đàn ông gốc Á bình thường, dễ bị chìm lấp và lạc lõng ngay tại các sự kiện cộng đồng (như góc chợ Tết).
-Tại Việt Nam: Sự thành công của họ mang tính nhạy cảm chính trị cao. Nếu họ về nước với tình cảm người Việt, họ sẽ bị cô lập hoặc bị lợi dụng hình ảnh để làm bình phong cho các chính sách hòa hợp dân tộc mang tính bề nổi ("mớm lời").
3. Nghịch lý quyền lực tại Bolsa, Trung Tâm Thủ Đô Tỵ Nạn Việt Nam
So sánh giữa Bộ trưởng, tướng lĩnh Mỹ với "các chú, các bác Hội trưởng, chức sắc tôn giáo" tại Bolsa. Nó chỉ ra rằng: quyền lực hành chính (chức vụ Mỹ) chưa chắc đã đổi lại được quyền lực văn hóa/cộng đồng (uy tín dòng tộc, tôn giáo). Một vị Bộ trưởng, tướng lãnh Mỹ gốc Việt chỉ huy hàng vạn quân, nhưng khi về khu tập trung của người Việt, ông ấy không có "thớ" bằng một ông chủ tịch hoặc hội trưởng hội đồng hương (nếu ông ta được tâng bốc và có tính tự cao, tự đại)—người nắm giữ huyết mạch tình cảm, tiếng nói và các mối quan hệ thiết thân của cư dân tại đó.
Tóm lại: Bài viết là lời cảnh tỉnh về ảo tưởng "vinh quy bái tổ". Đối với người Mỹ gốc Việt, giá trị của họ đôi khi không nằm ở chức tước được phong tặng từ nước Mỹ , mà nằm ở cách xã hội (cả trong nước lẫn hải ngoại) định kiến về màu da và gốc gác của họ.TCH
No comments:
Post a Comment