1. VNCH và nền tảng kinh tế – xã hội trước 1975
Trước năm 1975, miền Nam Việt Nam có mức sống và cấu trúc kinh tế vượt trội so với miền Bắc. Sài Gòn là trung tâm thương mại lớn của Đông Nam Á lục địa, GDP bình quân đầu người của miền Nam cao hơn miền Bắc nhiều lần, hệ thống ngân hàng – tư nhân – tiểu thương phát triển, và nông dân không bị ép buộc vào hợp tác xã. Đại học Sài Gòn, Viện Đại học Huế, báo chí tư nhân và đời sống văn hóa đa nguyên là những thực thể cụ thể, không phải khẩu hiệu.
Người lính VNCH không chỉ cầm súng. Họ bảo vệ điều kiện để một xã hội dân sự non trẻ có thể tồn tại và phát triển. Việc gọi họ là “ngụy” không phải là lập luận học thuật, mà là thủ pháp tuyên truyền nhằm xóa bỏ tính chính danh của một mô hình xã hội cạnh tranh.
2. So sánh hậu chiến: mô hình nào mang lại thịnh vượng?
Sau năm 1975, Việt Nam thống nhất đi theo mô hình kinh tế tập trung kiểu Xô Viết. Kết quả là hơn một thập kỷ khủng hoảng toàn diện:
• GDP đình trệ, lạm phát ba chữ số vào giữa thập niên 1980
• Thiếu lương thực kéo dài, phải tem phiếu hóa đời sống
• Hàng triệu người vượt biên, chấp nhận rủi ro sinh mạng để rời bỏ “thiên đường vừa giải phóng”
Chỉ đến khi Việt Nam buộc phải từ bỏ phần lớn mô hình kinh tế xã hội chủ nghĩa thông qua Đổi Mới năm 1986, mở cửa thị trường, thừa nhận kinh tế tư nhân và hội nhập quốc tế, tăng trưởng mới bắt đầu. Điều này đặt ra một câu hỏi không thể né tránh: nếu mô hình “giải phóng” là đúng, tại sao phải quay lại những nguyên tắc kinh tế mà miền Nam từng áp dụng?
So sánh với Bắc Hàn, Cuba hay Venezuela cho thấy một quy luật rõ ràng: các quốc gia duy trì độc quyền chính trị và kinh tế nhà nước kéo dài đều rơi vào khủng hoảng, bất chấp tài nguyên hay quá khứ cách mạng.
3. Vai trò của người Việt tị nạn và phong trào tự do
Hàng triệu người Việt rời bỏ đất nước sau 1975 không phải vì “bị kích động”, mà vì họ hiểu rõ cái giá của việc mất tự do. Cộng đồng người Việt hải ngoại đã đóng vai trò then chốt trong việc:
• Gửi kiều hối hàng chục tỷ USD mỗi năm
• Truyền tri thức, kinh nghiệm kinh tế thị trường
• Gây áp lực quốc tế về nhân quyền và hội nhập
• Hình thành một không gian đối trọng tư tưởng mà trong nước không cho phép tồn tại
Song song đó, phong trào tự do – dân chủ trong nước, dù bị đàn áp, vẫn liên tục xuất hiện dưới nhiều hình thức: nhà báo độc lập, luật sư nhân quyền, trí thức phản biện, người dân khiếu kiện đất đai. Họ là bằng chứng sống rằng khát vọng tự do không phải “sản phẩm ngoại lai”, mà là nhu cầu tự nhiên của xã hội Việt Nam.
4. Phản bác các lập luận thường gặp
• “Không có Mỹ thì Việt Nam vẫn giàu”: Không có cơ sở lịch sử. Các nước không có chiến tranh nhưng theo mô hình toàn trị vẫn nghèo. Yếu tố quyết định là thể chế, không phải chiến tranh.
• “VNCH không có chính danh”: VNCH được thành lập theo hiệp định quốc tế, có lãnh thổ, dân số, chính quyền và quan hệ ngoại giao. Việc gọi là “không chính danh” chỉ phản ánh lập trường thắng thua, không phải luật pháp quốc tế.
• “Hy sinh là cần thiết cho thống nhất”: Không có bằng chứng nào cho thấy thống nhất bằng bạo lực mang lại phúc lợi cao hơn thống nhất bằng cạnh tranh hòa bình như ở Đức hay bán đảo Triều Tiên (phần Nam).
Kết luận
Lịch sử không thể được đánh giá bằng kết quả quân sự đơn thuần. Người lính VNCH, các cựu binh Mỹ, cộng đồng người Việt tị nạn và phong trào tự do trong nước đều là những tác nhân góp phần giữ cho Việt Nam không bị khóa chặt vĩnh viễn trong một mô hình thất bại. Việt Nam hôm nay khá hơn không phải vì chiến thắng năm 1975, mà vì đã buộc phải rời xa con đường từng được coi là “duy nhất đúng”. TCH&AI
No comments:
Post a Comment